SSCI Dergiler Ücretli mi? Akademik Yayıncılığın Cüzdanla İmtihanı
SSCI Dergiler Ücretli mi? Önce Şu “Ücret” Meselesini Bir Çözelim
Akademik dünyaya yeni giren bir araştırmacının başına gelebilecek en ilginç olaylardan biri şudur: Aylarca veri toplarsınız, analiz yaparsınız, tablolarla sabahlarsınız, “Şu makale artık kesin oldu” diye düşünürsünüz ve sonunda derginin yayın ücretleri sayfasına gelirsiniz.
O an bilgisayar ekranına biraz daha dikkatli bakılır.
Çünkü makaleniz ücretsiz olabilir, dergiye erişim ücretli olabilir, makaleyi açık erişime açmak ücretli olabilir veya kurumunuzun yaptığı bir anlaşma sayesinde sizin cebinizden hiç para çıkmayabilir.
Yani akademik yayıncılıkta “Ücretli mi?” sorusu, aslında “Neyi satın alıyorum, kim ödüyor ve hangi aşamada ödüyor?” sorusuna dönüşüyor.
Üstelik SSCI kelimesi bu noktada sık sık yanlış anlaşılıyor. SSCI, yani Social Sciences Citation Index, sosyal bilimler alanındaki dergileri kapsayan bir Web of Science indeksidir. Clarivate'ın açıklamasına göre dergiler, Web of Science Core Collection kapsamına alınırken kalite ve etki kriterlerini içeren değerlendirmelerden geçiriliyor; belirli ek etki kriterlerini karşılayan dergiler alanlarına göre SSCI, SCIE veya AHCI gibi koleksiyonlara dahil ediliyor.
Dolayısıyla SSCI aslında bir “dergi fiyat kategorisi” değildir.
Tam tersine, bir indeksleme statüsüdür.
SSCI Dergide Makale Yayınlamak Her Zaman Para Ödemek Anlamına Gelmez
Buradaki en önemli ayrım şu: Bir derginin SSCI'de indekslenmesi, otomatik olarak “Bu dergi yazardan para alır” anlamına gelmez.
Dergilerin yayıncılık modelleri birbirinden farklı olabilir. Bazı dergiler geleneksel abonelik modeliyle çalışır. Bazıları tamamen açık erişimdir. Bazıları ise hibrit model kullanır. Bazı açık erişim dergilerinde makale işlem ücreti, yani APC bulunabilirken bazı dergiler yazardan APC talep etmeyebilir.
DOAJ da açık erişim yayıncılığında APC'nin dergiden dergiye değişebildiğini ve ücretlerin açık biçimde belirtilmesi gerektiğini vurguluyor. Üstelik yalnızca APC değil; başvuru ücreti, sayfa ücreti, renkli görsel ücreti veya editoryal işlem ücreti gibi farklı maliyetlerin de ayrıca açıklanması gerekiyor.
Burada akademik hayatın küçük ama önemli bir ironisi ortaya çıkıyor:
“Makale yayımlamak ücretli mi?”
sorusuna bazen en doğru cevap:
“Dergiye göre değişir.”
oluyor.
Akademik dünyanın belki de en sevdiği cümlelerden biri.
Çünkü “değişir” kelimesi, araştırmacının önüne yaklaşık 17 yeni soru koyabiliyor.
APC Nedir? Makalenin “Giriş Ücreti” mi?
APC, Article Processing Charge yani Makale İşlem Ücreti anlamına gelir. Genellikle açık erişim yayıncılık modelinde karşımıza çıkar.
Burada kritik nokta, APC'nin “SSCI ücreti” olmamasıdır.
SSCI'nin kendisine “makale göndermek için SSCI ücreti” ödemezsiniz. Ücret söz konusuysa bunu genellikle derginin kendisi veya yayıncısı belirler.
Örneğin bir araştırmacı SSCI kapsamındaki bir dergiye makale gönderir. Dergi makaleyi hakem değerlendirmesine alır, kabul eder ve yayın aşamasında açık erişim seçeneği sunar. Bu durumda APC ortaya çıkabilir.
Fakat başka bir dergide açık erişim seçilmediğinde yazar açısından APC oluşmayabilir.
Bir başka senaryoda ise üniversite ile yayınevi arasında “Oku ve Yayımla” benzeri bir anlaşma vardır. Bu durumda araştırmacı bireysel olarak ücret ödemeden makalesini açık erişimde yayımlayabilir.
Türkiye açısından bunun somut örnekleri de bulunuyor. Örneğin İstanbul Bilgi Üniversitesi Kütüphanesi'nin 2026 tarihli bilgilendirmesinde TÜBİTAK-EKUAL kapsamında bazı Wiley dergilerindeki yayınların belirli koşullarla APC ödenmeden yayımlanabildiği; Springer Nature tarafında da ilgili anlaşmalar kapsamında belirli dergilerde bazı yayın türleri için APC desteği bulunduğu açıklanıyor.
Yani “APC var” ile “Ben APC ödeyeceğim” aynı şey değildir.
Peki Dergiye Makale Gönderirken Para Ödenir mi?
İşte burada araştırmacıların en fazla karıştırdığı noktalardan biri ortaya çıkıyor.
Bir derginin yayın ücreti olması, mutlaka makale gönderme aşamasında para ödeneceği anlamına gelmez.
Bazı dergiler ücretsiz makale kabul eder ve kabul edilen çalışma için belirli bir yayın modeli kapsamında ücret talep edebilir.
Bazıları hiç ücret talep etmeyebilir.
Bazılarında ise başvuru veya başka işlem ücretleri olabilir.
Bu nedenle “Submission fee”, “Article Processing Charge”, “Page charge”, “Open access fee” gibi ifadelerin birbirinden ayrılması gerekir.
DOAJ'nin şeffaflık ilkelerinde, dergilerin yazarlardan talep ettiği ücretleri ve varsa muafiyet politikalarını açıkça belirtmesi gerektiği özellikle vurgulanıyor.
Burada stratejik davranmak ciddi avantaj sağlar.
Erkek bir araştırmacı düşünelim: Mehmet.
Mehmet'in yaklaşımı oldukça operasyonel. Bir Excel dosyası açıyor:
“Dergi adı / SSCI / APC / Waiver / Ortalama değerlendirme süresi / Yayın modeli / Alan uyumu.”
Sonra bütün dergileri karşılaştırıyor.
Başka bir araştırmacımız Ayşe olsun. Ayşe ise aynı tabloya “Editör kurulunun alanımla ilişkisi”, “Derginin gerçekten araştırmacıların çalışmasına uygunluğu”, “Hakemlik sürecinin niteliği” ve “Yayın politikasının şeffaflığı” gibi sütunlar ekliyor.
Burada mesele “erkekler böyle, kadınlar şöyle” demek değil. İkisi de farklı düşünme biçimlerini temsil eden örnek karakterler. Mehmet'in sistematik ve çözüm odaklı yaklaşımı, Ayşe'nin ilişki, bağlam ve iletişim boyutlarını önemseyen yaklaşımı bir araya geldiğinde daha sağlam bir değerlendirme ortaya çıkıyor.
Çünkü akademik yayıncılık yalnızca fiyat tablosundan ibaret değil.
“Ücretli SSCI Dergi = Kötü Dergi” Demek de Doğru Değil
Akademik forumlarda zaman zaman şu mantığa rastlanıyor:
“Para istiyorsa kesin sorunludur.”
Bu da fazla basitleştirilmiş bir yaklaşım.
Açık erişim yayıncılıkta APC, yayıncının editörlük, teknik altyapı, dizgi, platform, arşivleme ve benzeri yayıncılık giderlerini karşılamak için kullanılan modellerden biri olabilir.
Öte yandan yüksek ücret isteyen her derginin otomatik olarak kaliteli olduğu da söylenemez.
İşte burada araştırmacının eleştirel düşünmesi gerekiyor.
Dergi SSCI'de gerçekten indeksleniyor mu?
Yayıncı açıkça belirtilmiş mi?
Hakemlik politikası anlaşılır mı?
Editör kurulu doğrulanabilir mi?
APC açıkça yazılmış mı?
Waiver veya indirim koşulları var mı?
Derginin kapsamı çalışmanızla gerçekten örtüşüyor mu?
Bu soruların her biri ücret bilgisinden daha anlamlı olabilir.
Clarivate, Web of Science Core Collection için dergileri 28 kriter üzerinden değerlendiriyor; bunların 24'ü kalite, 4'ü ise etki kriterleriyle ilişkili. Ayrıca koleksiyonların dinamik olduğunu ve dergilerin yeniden değerlendirilebildiğini belirtiyor.
Dolayısıyla “Bir zamanlar SSCI'deydi” ile “Şu anda SSCI kapsamındadır” arasında da fark vardır.
SSCI Dergiler Ücretli mi? Önce Şu “Ücret” Meselesini Bir Çözelim
Akademik dünyaya yeni giren bir araştırmacının başına gelebilecek en ilginç olaylardan biri şudur: Aylarca veri toplarsınız, analiz yaparsınız, tablolarla sabahlarsınız, “Şu makale artık kesin oldu” diye düşünürsünüz ve sonunda derginin yayın ücretleri sayfasına gelirsiniz.
O an bilgisayar ekranına biraz daha dikkatli bakılır.
Çünkü makaleniz ücretsiz olabilir, dergiye erişim ücretli olabilir, makaleyi açık erişime açmak ücretli olabilir veya kurumunuzun yaptığı bir anlaşma sayesinde sizin cebinizden hiç para çıkmayabilir.
Yani akademik yayıncılıkta “Ücretli mi?” sorusu, aslında “Neyi satın alıyorum, kim ödüyor ve hangi aşamada ödüyor?” sorusuna dönüşüyor.
Üstelik SSCI kelimesi bu noktada sık sık yanlış anlaşılıyor. SSCI, yani Social Sciences Citation Index, sosyal bilimler alanındaki dergileri kapsayan bir Web of Science indeksidir. Clarivate'ın açıklamasına göre dergiler, Web of Science Core Collection kapsamına alınırken kalite ve etki kriterlerini içeren değerlendirmelerden geçiriliyor; belirli ek etki kriterlerini karşılayan dergiler alanlarına göre SSCI, SCIE veya AHCI gibi koleksiyonlara dahil ediliyor.
Dolayısıyla SSCI aslında bir “dergi fiyat kategorisi” değildir.
Tam tersine, bir indeksleme statüsüdür.
SSCI Dergide Makale Yayınlamak Her Zaman Para Ödemek Anlamına Gelmez
Buradaki en önemli ayrım şu: Bir derginin SSCI'de indekslenmesi, otomatik olarak “Bu dergi yazardan para alır” anlamına gelmez.
Dergilerin yayıncılık modelleri birbirinden farklı olabilir. Bazı dergiler geleneksel abonelik modeliyle çalışır. Bazıları tamamen açık erişimdir. Bazıları ise hibrit model kullanır. Bazı açık erişim dergilerinde makale işlem ücreti, yani APC bulunabilirken bazı dergiler yazardan APC talep etmeyebilir.
DOAJ da açık erişim yayıncılığında APC'nin dergiden dergiye değişebildiğini ve ücretlerin açık biçimde belirtilmesi gerektiğini vurguluyor. Üstelik yalnızca APC değil; başvuru ücreti, sayfa ücreti, renkli görsel ücreti veya editoryal işlem ücreti gibi farklı maliyetlerin de ayrıca açıklanması gerekiyor.
Burada akademik hayatın küçük ama önemli bir ironisi ortaya çıkıyor:
“Makale yayımlamak ücretli mi?”
sorusuna bazen en doğru cevap:
“Dergiye göre değişir.”
oluyor.
Akademik dünyanın belki de en sevdiği cümlelerden biri.
Çünkü “değişir” kelimesi, araştırmacının önüne yaklaşık 17 yeni soru koyabiliyor.
APC Nedir? Makalenin “Giriş Ücreti” mi?
APC, Article Processing Charge yani Makale İşlem Ücreti anlamına gelir. Genellikle açık erişim yayıncılık modelinde karşımıza çıkar.
Burada kritik nokta, APC'nin “SSCI ücreti” olmamasıdır.
SSCI'nin kendisine “makale göndermek için SSCI ücreti” ödemezsiniz. Ücret söz konusuysa bunu genellikle derginin kendisi veya yayıncısı belirler.
Örneğin bir araştırmacı SSCI kapsamındaki bir dergiye makale gönderir. Dergi makaleyi hakem değerlendirmesine alır, kabul eder ve yayın aşamasında açık erişim seçeneği sunar. Bu durumda APC ortaya çıkabilir.
Fakat başka bir dergide açık erişim seçilmediğinde yazar açısından APC oluşmayabilir.
Bir başka senaryoda ise üniversite ile yayınevi arasında “Oku ve Yayımla” benzeri bir anlaşma vardır. Bu durumda araştırmacı bireysel olarak ücret ödemeden makalesini açık erişimde yayımlayabilir.
Türkiye açısından bunun somut örnekleri de bulunuyor. Örneğin İstanbul Bilgi Üniversitesi Kütüphanesi'nin 2026 tarihli bilgilendirmesinde TÜBİTAK-EKUAL kapsamında bazı Wiley dergilerindeki yayınların belirli koşullarla APC ödenmeden yayımlanabildiği; Springer Nature tarafında da ilgili anlaşmalar kapsamında belirli dergilerde bazı yayın türleri için APC desteği bulunduğu açıklanıyor.
Yani “APC var” ile “Ben APC ödeyeceğim” aynı şey değildir.
Peki Dergiye Makale Gönderirken Para Ödenir mi?
İşte burada araştırmacıların en fazla karıştırdığı noktalardan biri ortaya çıkıyor.
Bir derginin yayın ücreti olması, mutlaka makale gönderme aşamasında para ödeneceği anlamına gelmez.
Bazı dergiler ücretsiz makale kabul eder ve kabul edilen çalışma için belirli bir yayın modeli kapsamında ücret talep edebilir.
Bazıları hiç ücret talep etmeyebilir.
Bazılarında ise başvuru veya başka işlem ücretleri olabilir.
Bu nedenle “Submission fee”, “Article Processing Charge”, “Page charge”, “Open access fee” gibi ifadelerin birbirinden ayrılması gerekir.
DOAJ'nin şeffaflık ilkelerinde, dergilerin yazarlardan talep ettiği ücretleri ve varsa muafiyet politikalarını açıkça belirtmesi gerektiği özellikle vurgulanıyor.
Burada stratejik davranmak ciddi avantaj sağlar.
Erkek bir araştırmacı düşünelim: Mehmet.
Mehmet'in yaklaşımı oldukça operasyonel. Bir Excel dosyası açıyor:
“Dergi adı / SSCI / APC / Waiver / Ortalama değerlendirme süresi / Yayın modeli / Alan uyumu.”
Sonra bütün dergileri karşılaştırıyor.
Başka bir araştırmacımız Ayşe olsun. Ayşe ise aynı tabloya “Editör kurulunun alanımla ilişkisi”, “Derginin gerçekten araştırmacıların çalışmasına uygunluğu”, “Hakemlik sürecinin niteliği” ve “Yayın politikasının şeffaflığı” gibi sütunlar ekliyor.
Burada mesele “erkekler böyle, kadınlar şöyle” demek değil. İkisi de farklı düşünme biçimlerini temsil eden örnek karakterler. Mehmet'in sistematik ve çözüm odaklı yaklaşımı, Ayşe'nin ilişki, bağlam ve iletişim boyutlarını önemseyen yaklaşımı bir araya geldiğinde daha sağlam bir değerlendirme ortaya çıkıyor.
Çünkü akademik yayıncılık yalnızca fiyat tablosundan ibaret değil.
“Ücretli SSCI Dergi = Kötü Dergi” Demek de Doğru Değil
Akademik forumlarda zaman zaman şu mantığa rastlanıyor:
“Para istiyorsa kesin sorunludur.”
Bu da fazla basitleştirilmiş bir yaklaşım.
Açık erişim yayıncılıkta APC, yayıncının editörlük, teknik altyapı, dizgi, platform, arşivleme ve benzeri yayıncılık giderlerini karşılamak için kullanılan modellerden biri olabilir.
Öte yandan yüksek ücret isteyen her derginin otomatik olarak kaliteli olduğu da söylenemez.
İşte burada araştırmacının eleştirel düşünmesi gerekiyor.
Dergi SSCI'de gerçekten indeksleniyor mu?
Yayıncı açıkça belirtilmiş mi?
Hakemlik politikası anlaşılır mı?
Editör kurulu doğrulanabilir mi?
APC açıkça yazılmış mı?
Waiver veya indirim koşulları var mı?
Derginin kapsamı çalışmanızla gerçekten örtüşüyor mu?
Bu soruların her biri ücret bilgisinden daha anlamlı olabilir.
Clarivate, Web of Science Core Collection için dergileri 28 kriter üzerinden değerlendiriyor; bunların 24'ü kalite, 4'ü ise etki kriterleriyle ilişkili. Ayrıca koleksiyonların dinamik olduğunu ve dergilerin yeniden değerlendirilebildiğini belirtiyor.
Dolayısıyla “Bir zamanlar SSCI'deydi” ile “Şu anda SSCI kapsamındadır” arasında da fark vardır.