1936 yılında imzalanan Montrö Mukavelesi’nin 19. unsuru gündemde
Rusya’nın Ukrayna’yı resmen işgale başlamasıyla birlikte 1936’da imzalanan Montrö Boğazlar Mukavelesi’ni bir daha gündeme getirdi. Montrö Mukavelesi, Karadeniz’i dünya denizleri ortasında ayrıcalıklı bir yere konumlandırırken, Karadeniz’e kıyıdaş ülkeleri yakından ilgilendiriyor. Mukavele bilhassa Türkiye’nin tasarruflarına özel dikkat çekiyor.
UKRAYNA BÜYÜKELÇİSİ: TÜRKİYE 19. MADDEYİ DEVREYE KOYMALIDIR
Ukrayna Ankara Büyükelçisi Vasyl Bodnar, Ukrayna’daki son durumla ilgili yaptığı açıklamada bölgede çatışmaların devam ettiğini belirterek, “Türk tarafı, sonucunı vererek iletecektir. Montrö antlaşmasının 19.’uncu unsuru devreye koyulmalıdır” demişti.
AK PARTİ SÖZCÜSÜ ÇELİK: TÜRKİYE OBJEKTİF KARARLARI UYGULAR
AK Parti Genel Lider Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik, parti genel merkezinde, düzenlediği basın toplantısında Montrö Sözleşmesi’ne atıfta bulunarak Ukrayna’nın, Montrö Kontratı çerçevesinde Boğazların Rus savaş gemilerine kapatılması istikametindeki talebine ait değerlendirmesi de sorulan Çelik, Türkiye’nin bu durumda önüne gelebilecek bütün senaryoları kıymetlendiren çalışmaları, hem Dışişleri Bakanlığı hem Ulusal Savunma Bakanlığının, kapsamlı bir biçimde yaptığını belirtti.
Montrö Sözleşmesi’ndeki kararlarda çeşitli bilgilerin bulunduğunu aktaran Çelik, şunları paylaştı:
“Cumhurbaşkanımızın baştan beri söylemiş olduği, burada tansiyonun, rastgele bir gerginliğin olmaması ve barışın korunması çerçevesinde önümüze gelecek iki mevzu vardır, birincisi, Montrö Mukavelesi’nin objektif kararları. Türkiye bu objektif kararları net bir biçimde uygulayacaktır. Çeşitli vakit içinderda da diğer devletlerin talepleri oluyor. Burada ikinci mevzu ise şudur, Türkiye’nin takdirine bağlı olan konularda da doğal ki Türkiye, savaşı derinleştiren, çatışmayı genişleten ya da rastgele bir biçimde bu gerginliği daha da yükselten konularda takdir hakkını barıştan yana, gerginliğin azaltılmasından yana kullanacaktır. Her bir müracaat kendi özgünlüğü içerisinde ele alınacaktır. Lakin temel olan, rastgele bir gerginliğe ve savaşın derinleşmesine ya da yayılmasına imkan verecek bir tavır içerisine girilmemesidir.”
PROF. KURAN: MONTRÖ KONTRATININ 19. UNSURUNUN 2. FIKRASI AÇIKTIR
Habertürk TV’de Afşın Yurdakul’un sorularını yanıtlayan Boğaziçi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Selami Kuran, gündemde olan Montrö Mukavelesi’nin 19. unsurunun 2. fıkrasıyla ilgili şunları söylemiş oldu:
“TÜRKİYE VE KARADENİZ’E KIYIDAŞ DEVLETLERİN GÜVENLİĞİ”
Milletlerarası uyuşmazlıklarda kısmi çatışmalarda aslında 1936 Montrö Boğazlar Mukavelesi’nin ne kadar değerli olduğunu görüyoruz. Üzerinden bu kadar yıl geçmesine karşın, 2. Dünya Savaşı ve soğuk savaş, tek kutuplu dünyayı hayatış bulunmasına karşın, Karadeniz, Kırım, Gürcistan’da yaşananlara karşın hayatiyetini koruyan Türkiye’nin titizlikle uyguladığı bir mukaveledir. Kontratın varlık niçini giriş kısmında söz edilir. Türkiye ve Karadeniz’e kıyıdaş devletlerin güvenliği ile ihdas edilmiş ve uygulanacaktır.
“ŞU ANDA AÇIK BİR SAVAŞ DURUMU VARDIR”
19. unsurda ise harp hali ve barış vaktinde yabancı savaş gemilerin geçişi detaylı biçimde düzenlenmiş. Şu an itibariyle 19. hususun 2. fıkrası geçerlidir. Şu an açık olarak bir savaş durumudur. Zira iki taraf da askeri güç kullanıyor, açık bir savaş durumudur. Açık bir işgaldir ve Ukrayna’nın şu anda yaptığı kendi ülkesinin topraklarını kurtarma operasyonudur.
“19. UNSURUN YALNIZCA ÜÇ İSTİSNASI VARDIR”
19. hususun 2. fıkrası çok açık ve nettir: Savaşan tarafların harp gemilerinin geçişi yasaktır. Bu şu manaya geliyor. Bunun yalnızca üç tane istisnası vardır. Birincisi Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu’nun, ki bu biçimde BM yoktu Milletler Cemiyeti vardı, artık yerini Birleşmiş Milletler aldı. BM’nin alacağı ortak karar çerçevesinde yürütülecek harekatta savaş gemileri geçebilir. İkincisi bağlama limanlarından ayrılmış, Karadeniz’e kıyıdaş devletlerin gemileri dönmek için boğazları kullanabilir. Üçüncüsü de Türkiye’nin taraf olduğu yardım kontratının kararlarına bakılırsa geçebilirler. Bu üç istisna haricinde savaşan devletlerin harp gemilerini, savaş gemilerinin geçmesi kelam konusu değildir. esasen Ukrayna Ankara Büyükelçisi açıklama yaptı. Türkiye’nin hem boğazlarda hem alanında, ki hava alanı Montrö kapsamı ortasında değildir. hiç bir vakit Türkiye’nin boğazlar üstündeki hava alanını hava araçları, savaş uçakları tarafınca kullanılması kelam konusu değildir. Yalnızca sivil hava araçlarına, uçuşlara açıktır. Bu da bildirim kuralıyla yapılır. ötürüsıyla Türkiye’nin motamot 2008’de Gürcistan’a müdahalede, 2013’te Kırım işgali süreçlerinde yaşandığı üzere Türkiye titizlikle, milletlerarası hukukla ve özelde Montrö Mukavelesi’nin sorumluluğunda ilgili kararları uyguluyor. Ben bir daha uygulayacağını düşünüyorum. Bu da elzemdir açıkçası.
KAYNAK: HABERTÜRK
Rusya’nın Ukrayna’yı resmen işgale başlamasıyla birlikte 1936’da imzalanan Montrö Boğazlar Mukavelesi’ni bir daha gündeme getirdi. Montrö Mukavelesi, Karadeniz’i dünya denizleri ortasında ayrıcalıklı bir yere konumlandırırken, Karadeniz’e kıyıdaş ülkeleri yakından ilgilendiriyor. Mukavele bilhassa Türkiye’nin tasarruflarına özel dikkat çekiyor.
UKRAYNA BÜYÜKELÇİSİ: TÜRKİYE 19. MADDEYİ DEVREYE KOYMALIDIR
Ukrayna Ankara Büyükelçisi Vasyl Bodnar, Ukrayna’daki son durumla ilgili yaptığı açıklamada bölgede çatışmaların devam ettiğini belirterek, “Türk tarafı, sonucunı vererek iletecektir. Montrö antlaşmasının 19.’uncu unsuru devreye koyulmalıdır” demişti.
AK PARTİ SÖZCÜSÜ ÇELİK: TÜRKİYE OBJEKTİF KARARLARI UYGULAR
AK Parti Genel Lider Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik, parti genel merkezinde, düzenlediği basın toplantısında Montrö Sözleşmesi’ne atıfta bulunarak Ukrayna’nın, Montrö Kontratı çerçevesinde Boğazların Rus savaş gemilerine kapatılması istikametindeki talebine ait değerlendirmesi de sorulan Çelik, Türkiye’nin bu durumda önüne gelebilecek bütün senaryoları kıymetlendiren çalışmaları, hem Dışişleri Bakanlığı hem Ulusal Savunma Bakanlığının, kapsamlı bir biçimde yaptığını belirtti.
Montrö Sözleşmesi’ndeki kararlarda çeşitli bilgilerin bulunduğunu aktaran Çelik, şunları paylaştı:
“Cumhurbaşkanımızın baştan beri söylemiş olduği, burada tansiyonun, rastgele bir gerginliğin olmaması ve barışın korunması çerçevesinde önümüze gelecek iki mevzu vardır, birincisi, Montrö Mukavelesi’nin objektif kararları. Türkiye bu objektif kararları net bir biçimde uygulayacaktır. Çeşitli vakit içinderda da diğer devletlerin talepleri oluyor. Burada ikinci mevzu ise şudur, Türkiye’nin takdirine bağlı olan konularda da doğal ki Türkiye, savaşı derinleştiren, çatışmayı genişleten ya da rastgele bir biçimde bu gerginliği daha da yükselten konularda takdir hakkını barıştan yana, gerginliğin azaltılmasından yana kullanacaktır. Her bir müracaat kendi özgünlüğü içerisinde ele alınacaktır. Lakin temel olan, rastgele bir gerginliğe ve savaşın derinleşmesine ya da yayılmasına imkan verecek bir tavır içerisine girilmemesidir.”
PROF. KURAN: MONTRÖ KONTRATININ 19. UNSURUNUN 2. FIKRASI AÇIKTIR
Habertürk TV’de Afşın Yurdakul’un sorularını yanıtlayan Boğaziçi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Selami Kuran, gündemde olan Montrö Mukavelesi’nin 19. unsurunun 2. fıkrasıyla ilgili şunları söylemiş oldu:
“TÜRKİYE VE KARADENİZ’E KIYIDAŞ DEVLETLERİN GÜVENLİĞİ”
Milletlerarası uyuşmazlıklarda kısmi çatışmalarda aslında 1936 Montrö Boğazlar Mukavelesi’nin ne kadar değerli olduğunu görüyoruz. Üzerinden bu kadar yıl geçmesine karşın, 2. Dünya Savaşı ve soğuk savaş, tek kutuplu dünyayı hayatış bulunmasına karşın, Karadeniz, Kırım, Gürcistan’da yaşananlara karşın hayatiyetini koruyan Türkiye’nin titizlikle uyguladığı bir mukaveledir. Kontratın varlık niçini giriş kısmında söz edilir. Türkiye ve Karadeniz’e kıyıdaş devletlerin güvenliği ile ihdas edilmiş ve uygulanacaktır.
“ŞU ANDA AÇIK BİR SAVAŞ DURUMU VARDIR”
19. unsurda ise harp hali ve barış vaktinde yabancı savaş gemilerin geçişi detaylı biçimde düzenlenmiş. Şu an itibariyle 19. hususun 2. fıkrası geçerlidir. Şu an açık olarak bir savaş durumudur. Zira iki taraf da askeri güç kullanıyor, açık bir savaş durumudur. Açık bir işgaldir ve Ukrayna’nın şu anda yaptığı kendi ülkesinin topraklarını kurtarma operasyonudur.
“19. UNSURUN YALNIZCA ÜÇ İSTİSNASI VARDIR”
19. hususun 2. fıkrası çok açık ve nettir: Savaşan tarafların harp gemilerinin geçişi yasaktır. Bu şu manaya geliyor. Bunun yalnızca üç tane istisnası vardır. Birincisi Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu’nun, ki bu biçimde BM yoktu Milletler Cemiyeti vardı, artık yerini Birleşmiş Milletler aldı. BM’nin alacağı ortak karar çerçevesinde yürütülecek harekatta savaş gemileri geçebilir. İkincisi bağlama limanlarından ayrılmış, Karadeniz’e kıyıdaş devletlerin gemileri dönmek için boğazları kullanabilir. Üçüncüsü de Türkiye’nin taraf olduğu yardım kontratının kararlarına bakılırsa geçebilirler. Bu üç istisna haricinde savaşan devletlerin harp gemilerini, savaş gemilerinin geçmesi kelam konusu değildir. esasen Ukrayna Ankara Büyükelçisi açıklama yaptı. Türkiye’nin hem boğazlarda hem alanında, ki hava alanı Montrö kapsamı ortasında değildir. hiç bir vakit Türkiye’nin boğazlar üstündeki hava alanını hava araçları, savaş uçakları tarafınca kullanılması kelam konusu değildir. Yalnızca sivil hava araçlarına, uçuşlara açıktır. Bu da bildirim kuralıyla yapılır. ötürüsıyla Türkiye’nin motamot 2008’de Gürcistan’a müdahalede, 2013’te Kırım işgali süreçlerinde yaşandığı üzere Türkiye titizlikle, milletlerarası hukukla ve özelde Montrö Mukavelesi’nin sorumluluğunda ilgili kararları uyguluyor. Ben bir daha uygulayacağını düşünüyorum. Bu da elzemdir açıkçası.
KAYNAK: HABERTÜRK